Nowy dekret regionalny aktualizuje zasady budowy przy drogach regionalnych i umożliwia tymczasowy dostęp do prywatnych nieruchomości w celu prowadzenia prac zabezpieczających.
Regionalny Dekret Legislacyjny nr 19/2026/M, opublikowany w Dzienniku Urzędowym 19 listopada 2026 roku, aktualizuje zasady określające, co można budować, sadzić lub instalować przy drogach regionalnych Madery, i przyznaje Regionalnej Dyrekcji Dróg uprawnienia do tymczasowego wchodzenia na prywatne nieruchomości, gdy wymaga tego bezpieczeństwo drogi. Akt wchodzi w życie dzień po publikacji, czyli 20 listopada 2026 roku.
Dekret jest czwartą zmianą Regionalnego Dekretu Legislacyjnego nr 6/93/M z 6 września, ustanawiającego przepisy dotyczące ochrony dróg regionalnych. Zgodnie z preambułą praktyka stosowania przepisów wykazała potrzebę aktualizacji czynności zakazanych i dozwolonych w strefach drogowych i strefach ochronnych, udoskonalenia zasad dotyczących budowli i robót, uproszczenia procedur oraz doprecyzowania rozwiązań normatywnych.
Tekst dostosowuje również kompetencje do obecnej struktury regionalnej administracji publicznej, w szczególności do Regionalnej Dyrekcji Dróg, służby odpowiedzialnej za realizację polityki planowania, wykonawstwa i zarządzania infrastrukturą drogową regionalnej sieci.
Strefa drogowa obejmuje teren zajmowany przez drogę oraz jej elementy funkcjonalne, takie jak jezdnia, pobocza, rowy przydrożne, skarpy, chodniki, parkingi i punkty widokowe, a także włączone do niej mosty i wiadukty. Korona drogi obejmuje wyłącznie jezdnię, pobocza, chodniki i rowy.
Strefa ochronna składa się z sześciu rodzajów pasów: pasów z służebnością non aedificandi, na których zabronione jest jakiekolwiek zabudowywanie, pasów poszanowania, gdzie żaden właściciel nie może budować ani wykonywać robót bez uprzedniej przychylnej opinii Regionalnej Dyrekcji Dróg, oraz pasów ochrony, na których określone działania są zakazane lub wymagają zezwolenia, w celu ochrony krajobrazu i ruchu drogowego.
W przypadkach, gdy domniemany jest stan wyższej konieczności, Regionalna Dyrekcja Dróg może podjąć działania mające na celu uregulowanie sytuacji po upływie 48 godzin od zawiadomienia właściciela lub natychmiast, gdy właściciel jest nieznany, a następnie sporządzany jest protokół zdarzenia.
Właściciele nieruchomości graniczących z drogą mają ponadto obowiązek utrzymywania budynków, ogrodzeń i murów w dobrym stanie technicznym oraz niedopuszczania do wystawania przedmiotów nad strefę drogową. W razie zaniechania Regionalna Dyrekcja Dróg może administracyjnie wykonać niezbędne środki.
W obrębie strefy drogowej Regionalna Dyrekcja Dróg może zezwolić m.in. na tymczasowe budowle lub mobilne schrony i rusztowania oraz na sprzedaż przedmiotów, pod warunkiem że miejsce posiada dozwolone miejsce postoju lub parking i nie utrudnia ruchu ani widoczności.
W strefie ochronnej wymagają uprzedniej przychylnej opinii Regionalnej Dyrekcji Dróg budowle, nawet łatwe do usunięcia, roboty oraz działania prowadzone w pasie 30 metrów po każdej stronie osi korony drogi. Zezwolenia wymaga lokalizacja stacji paliw wpływających na ruch oraz tabliczek lub reklam widocznych z dróg regionalnych. Nie są dopuszczane budowle, które ze względów estetycznych lub kubatury szkodzą krajobrazowi lub bezpieczeństwu ruchu. Prace zwykłej konserwacji, naprawy lub czyszczenia nie wymagają ani zezwolenia, ani opinii.
Tekst przewiduje wyjątki, zawsze za uprzednią przychylną opinią, takie jak utrzymywanie żywopłotów przycinanych do wysokości 0,90 metra oraz ogrodzeń łatwych do usunięcia o wysokości do 2 metrów, w odległości co najmniej 1 metra od strefy drogowej. Mogą one zostać usunięte w każdej chwili, bez prawa do odszkodowania. Dopuszczalne są również budynki istniejące przed 5 września 1993 roku, potwierdzone przez urząd gminy, pod warunkiem że rozbudowa nie pogarsza odległości ani bezpieczeństwa drogi.
Zezwolenia są zawsze uzależnione od pełnej widoczności dla ruchu i mogą wymagać kaucji. Mają charakter precaryjny: nie dają domniemania własności ani posiadania nieruchomości, a w przypadku ich wygaśnięcia ze względu na interes publiczny nie przysługuje odszkodowanie. W przypadku czynności niebędących operacjami urbanistycznymi Regionalna Dyrekcja Dróg ma 20 dni na wydanie zezwolenia lub opinii.
Dekret dodaje artykuł 18-A, który umożliwia Regionalnej Dyrekcji Dróg ustalenie tymczasowego dostępu do prywatnych nieruchomości w celu prac konserwacyjnych, utrzymaniowych, ochronnych lub zabezpieczających drogę, takich jak kontrole, wycinka, umacnianie skarp czy usuwanie drzew i materiałów mogących zagrozić ruchowi. Możliwość ta dotyczy także nieruchomości nieleżących przy drodze, o ile prace są niezbędne.
Z wyjątkiem bezpośredniego zagrożenia właściciele są wcześniej powiadamiani o charakterze, celu i przewidywanym czasie trwania prac i nie mogą uniemożliwiać ani utrudniać interwencji. W razie sprzeciwu Regionalna Dyrekcja Dróg może, w drodze uzasadnionej decyzji, zwrócić się o pomoc organów policji. Wyrządzone szkody są naprawiane zgodnie z przepisami prawa, a dostęp nie daje administracji żadnego prawa do nieruchomości.
Naruszenie zasad dotyczących stref drogowych i ochronnych stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny w wysokości minimum 250 euro i maksimum określonym w ogólnym reżimie wykroczeń. Dyrektor regionalny ds. dróg jest właściwy do wszczęcia i rozstrzygnięcia postępowania. Regionalna Dyrekcja Dróg oraz urzędy gmin mogą wstrzymać i rozebrać roboty prowadzone z naruszeniem dekretu. Przed wydaniem nakazu rozbiórki zainteresowany ma osiem dni na złożenie wyjaśnień, chyba że istnieje bezpośrednie zagrożenie dla użytkowników drogi.
Opłaty należne za zajęcie terenu, np. za podziemia, tymczasowe budowle lub dojazdy, są ustalane corocznie wspólnym zarządzeniem ministerstw finansów i dróg regionalnych. Zwolnione są roboty w budynkach użyteczności publicznej, takich jak szkoły, szpitale i placówki charytatywne, oraz sieci techniczne energetyczne i telekomunikacyjne. Dokument nie podaje wysokości opłat na bieżący rok.
Regionalny dekret legislacyjny to akt zatwierdzony przez regionalne zgromadzenie ustawodawcze w sprawach należących do jego kompetencji, o mocy ustawy. Ten został zatwierdzony na posiedzeniu plenarnym 5 listopada 2026 roku i podpisany 17 listopada przez Przedstawiciela Republiki dla Regionu, Paulo Duarte Barreto Ferreirę. Powołuje się na Konstytucję Republiki Portugalskiej oraz Polityczno-Administracyjny Statut Regionu, zatwierdzony ustawą nr 13/91.
Dekret publikuje w załączniku skonsolidowany tekst Regionalnego Dekretu Legislacyjnego nr 15/93/M, już zmienionego regionalnymi dekretami legislacyjnymi nr 10/96/M z 4 lipca, 25/2010/M z 30 grudnia oraz 41/2012/M z 28 grudnia. Uchyla ponadto szereg przepisów, m.in. artykuł 11, dotyczący zezwoleń w strefach z służebnością non aedificandi, oraz ustęp 4 artykułu 8, dotyczący robót lub użytkowania gruntu w strefie drogowej.
Regionalny dekret wprowadza medal za działania na rzecz ratownictwa i ochrony ludności na Maderze, przyznawany w trzech stopniach: złotym, srebrnym i miedzianym.
Rząd Regionalny przedłużył o cztery miesiące zawieszenie wydawania nowych licencji operatora i kierowcy TVDE, obejmujące także taksówkarzy, którzy chcą działać w TVDE.
Deklaracja sprostowania poprawia pominięcie w uchwale dotyczącej Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Funchal, określając maksymalną liczbę miejsc parkingowych dla domów jednorodzinnych.